klasse-D versterkers

[Jovl]

Op aanvraag had ik eens een paar luidsprekers naar een bekende Nederlandse audio journalist gestuurd. Toen ik het concept van het artikel zag ben ik wel even geschrokken. Ik belde de goede man op en vroeg hoe hij de luidsprekers had opgesteld. Het bleek dat hij een, uit de muur stekende, schoorsteen in zijn kamer had en daar pasten die luidsprekers mooi naast. Die stonden dus beiden in een hoek. Ik wees de goede man er op dat het voor goed stereo echt noodzakelijk was de luidsprekers, zoals ook in de handleiding vermeld, ten minste aan alle zijden 30 cm verwijderd te houden van muren en/of grote objecten. Zijn reactie was dat dan vrijwel niemand onze luidsprekers zou kunnen gebruiken want de "normale opstelling" in Nederland was altijd tegen een muur.
John

We dwalen af van het onderwerp maar bovenstaande tekst doet mij aan iets denken.
Ooit naar de opening van een electro winkel geweest ( vorig jaar was dat , waar ook witgoed te koop is maar ook Classé en Canton , wel op bestelling ) waar ze dus de Canton speakers demonstreerden , monitorspeakers op hun bijhorende poten geplaatst en dit in zijn geheel OP het meubel waar de versterker en cd speler op stonden! De speakers zaten bijna aan het platfond en de zetel waar je mocht gaan inzitten om de speakers te beluisteren stond amper 1.5 meter van het meubel vandaan. High end op het hoogste niveau ......... letterlijk dan. Ik heb op mijn tanden moeten bijten maar heb er niets over gezegd en bedankt voor de demo.

Groeten Jovl

[johnrtd]

Ja Jovl

Audio demonstreren is niet ieders vak en vooral "dozenschuivers" laten wel eens een steek vallen. Maar als een "audio journalist met jarenlange ervaring" een beoordeling wil geven zonder ook maar iets te begrijpen van de plaatsing van luidsprekers respectievelijk wat een "stereobeeld" is dan word ik daar nog droeviger van.

John

[johnrtd]

We hebben sinds vorig jaar een paar nieuwe klasse-D modellen ontwikkeld. Het "hart" van zo'n versterker is een klein chipje van Texas Instruments. Die chip omvat alle elektronica voor 2 kanalen en de chip is goed beveiligd tegen misbruik (kortsluiting van de luidsprekers, oververhitting etc.).
Het eerste model was een 2 x 12 Watt versterker met extra 20 Watt baskanaal. Die versterker kun je gebruiken in combinatie met gevoelige luidsprekers (>89 dB/1 W/1 m) en een passieve subwoofer. We bieden er een passend setje luidsprekers bij aan met breedband (full range) luidsprekers zonder filter.
Die TI chip kun je ook toepassen in een zogenaamde "brug" configuratie. Daarbij verdubbelt het vermogen. Je hebt dan wel vooraf een fasedraaier nodig en de luidspreker aansluitingen voeren spanning t.o.v. aarde en behuizing.
Leuk idee die D-202, 20 Watt aan 8 Ohm en 40 Watt aan 4 Ohm. Maar toch het blijft naar veler begrippen een "kleine" versterker. Onlangs heeft een klant de versterker aangesloten op zijn B&W 803 luidsprekers. Dat zijn bepaald niet de makkelijkste luidsprekers om aan te sturen. Maar ...... de man is zeer enthousiast over het resultaat. In vergelijking met zijn eerdere versterker een strakkere bas en onvervormd hoogste octaaf.
Er zijn nu plannen voor wat grotere modellen met ook een grotere bandbreedte (100 kHz -3 dB). Wie weet!

John

[vladivostok]

We hebben sinds vorig jaar een paar nieuwe klasse-D modellen ontwikkeld. Het "hart" van zo'n versterker is een klein chipje van Texas Instruments. Die chip omvat alle elektronica voor 2 kanalen en de chip is goed beveiligd tegen misbruik (kortsluiting van de luidsprekers, oververhitting etc.).
Het eerste model was een 2 x 12 Watt versterker met extra 20 Watt baskanaal. Die versterker kun je gebruiken in combinatie met gevoelige luidsprekers (>89 dB/1 W/1 m) en een passieve subwoofer. We bieden er een passend setje luidsprekers bij aan met breedband (full range) luidsprekers zonder filter.
Die TI chip kun je ook toepassen in een zogenaamde "brug" configuratie. Daarbij verdubbelt het vermogen. Je hebt dan wel vooraf een fasedraaier nodig en de luidspreker aansluitingen voeren spanning t.o.v. aarde en behuizing.
Leuk idee die D-202, 20 Watt aan 8 Ohm en 40 Watt aan 4 Ohm. Maar toch het blijft naar veler begrippen een "kleine" versterker. Onlangs heeft een klant de versterker aangesloten op zijn B&W 803 luidsprekers. Dat zijn bepaald niet de makkelijkste luidsprekers om aan te sturen. Maar ...... de man is zeer enthousiast over het resultaat. In vergelijking met zijn eerdere versterker een strakkere bas en onvervormd hoogste octaaf.
Er zijn nu plannen voor wat grotere modellen met ook een grotere bandbreedte (100 kHz -3 dB). Wie weet!

John

Dat die man enthousiast was betwijfel ik niet doch 40 Watt aan 4 Ohm lijkt me toch wat weinig voor een speaker met een minimumimpedantie van 3 Ohm. Hangt er uiteraard vanaf hoeveel vermogen die amp nog heeft aan die belasting.Theoretisch kan dit conform de wet van Ohm en als je niet te luid wil spelen. Ik blijf het vreemd vinden dat er zoveel standpunten zijn over nodige vermogens. In alle geval zou die amp schromelijk tekort schieten mochten we de formule van BM toepassen.(71 Watt/8Ohm).
Soit,ik ben dan ook geen voorstander van formules. Ik heb je website met interesse bekeken doch vond de wattage van je amps toch wat te matig. Wat vond je overigens zelf van de luistettest met de B&W. Liefst toch ietsje objectief.Power genoeg ? Op audioforum staat een test met 3 Rotel eindversterkers en de B&W 803.De conclusie was dat de meest performante poweramp de beste resultaten gaf (strakkere bas etc).
off topic
http://www.youtube.com/watch?v=jM9GoLZD ... r_embedded
Vladivosok

[marcel]

Dag, ik bezit zelf klasse D monoblocks van CI audio en heb goede speakers met dito voorversterker en bekabeling. Vermogen is 200 watt aan 8 ohm en 325 watt aan 4 ohm. Ik vind dat het laag uitmuntend is, zeer zuiver, strak en toch muzikaal. Midden is zeer direct en gedetailleerd. Hoog is ook goed.

Vergeleken met KR VT20 versterker, beter in het laag en muzikaler. Hoog weergave van de KR was net iets afgeronder (meer buizenachtig), maar het totaalbeeld was duidelijk minder bij de KR, het leefde niet, te steriel, de CI audio is juist muzikaal. Vergeleken met een Marsh A400 zelfde beeld.

Mijn voor en eindcombi ook direct vergeleken met een accuphase e-450. Accuphase was net iets beter, ook iets duurder in prijs, maar verschillen waren eg klein.

Al met al krijg je voor relatief weinig geld hoogwaardige sound, kan zich meten aan veel duurdere eindversterkers die meestal zeer groot en lomp zijn. Verbeterpunt ligt m.i. in de hoogweergave. Deze is zeker niet slecht maar kan nog iets meer richting buizengeluid getild worden. Soms heb ik het idee dat die ene moment wat milder klinkt dan andere moment, zou met stroomvoorziening te maken kunnen hebbeb, maar daar heb ik geen vertnd van, kan wel goed horen en dat is wat ik waarneem. Voor mij geen probleem,
gemiddeld gezien gewoon erg goed.
Ander punt is dat de trafo's licht zoemen, soms met wat golvend volume, van haast onhoorbaar naar lichte zoem die tijdens muziekspelen niet opvalt en ook niet doordring in geluid.

M.i. heeft klasse D zeer veel voordelen en heeft het de toekomst, mede vanwege prijs en formaat.

gr. Marcel

[johnrtd]

Ik ben, in principe, NIET enthousiast over klasse-D. Vrijwel alle modellen hebben een probleem in de hoogste octaven en vaak mist het ook "muzikaliteit" in het midden gebied.
Die man met die 803's speelt inderdaad niet al te luid en heeft dus kennelijk genoeg aan onze "bescheiden" versterker modellen.
Overigens denk ik dat het voor de enthousiaste doe-het-zelver nuttiger is eens te kijken naar luidsprekers met een grotere gevoeligheid (>90 dB/1 W/1 m). De eerdere SET gebruikers hebben daar meestal al ruime ervaring mee omdat ze over het algemeen met versterkers werken kleiner dan 10 Watt.

John

[frank2627]

Er is al veel gezegd en geschreven over klasse-D versterkers. Zo op het eerste gezicht hebben ze een aantal voordelen op anderssoortige versterkers:

- hoog rendement, tijdens het muziek spelen omstreeks 90%, dus milieuvriendelijk
- met een relatief kleine voeding toch een fors vermogen
- lage luidspreker impedanties geen probleem

Maar er zijn ook nadelen:

- op de luidspreker aansluitingen staat een restant van de hoogfrequent schakelspanning
- gevoelig voor variaties in de voedingsspanning (en/of lichtnet storingen)

En dan heb je nog de verschillende manieren waarop ontwerpers hun klasse-D technisch realiseren.

Eén van de mooiste oplossingen tot nu toe komt van de Belgische Bruno Putzeys. Hij ontwikkelde bij en voor Philips het UcD systeem. Modulen die met die techniek zijn opgebouwd worden nu verkocht door Hypex.
Het aardige van die kant-en-klare modulen is dat zowel de hobbyist als de kleine fabrikant er zonder al te veel problemen mee uit de voeten kan.

Eén van de verschillen met andere klasse-D typen is dat bij UcD gebruik wordt gemaakt van een zelf-oscillerende schakeling. En een (groot) verschil is dat er bij UcD een goede oplossing is gevonden voor de dode tijd tussen het omschakelen van de positieve signaalhelft naar de negatieve. Het resultaat is dan dat er een extreem lage vervorming gegenereerd wordt, vrijwel onafhankelijk van frequentie, signaalgrootte en belasting.

Ondanks al deze pluspunten is ook de UcD module zeer afhankelijk van de wijze van voeding. Daarin verschilt het nauwelijks van de voedingsproblemen zowel in digitale elektronica als in buizen- en transistor-voorversterkers. Het leuke is dan weer wel dat je met een goed uitgevoerde voeding een geluidskwaliteit kunt behalen die dat van een (zeer) goede buizenversterker of een transistor klasse-A versterker benadert en, vooral in de laagste octaven, meestal overtreft.

IMHO moet er nog wel iets gebeuren aan de bandbreedte. Met de huidige stand van zaken ligt het -3 dB punt rond de 40 a 50 kHz. Het zou een verbetering geven als die bandbreedte op zou schuiven naar 100 kHz of hoger. In dat geval begint de faseverschuiving (ofwel tijdsverschuiving) pas bij 10 kHz. En boven 10 kHz kunnen de meeste mensen zo'n tijdsverschuiving niet meer waarnemen.

Audio en haar techniek blijven spannende zaken. En soms doen we een leuke stap vooruit.

John

dag John, heb je de voedingen al bekeken die Hypex zelf voorstelt?
En het verschil tussen de HG - HXR modules, als redelijke leek electronica kom ik daar niet uit. Ook de voorgestelde transformers, er is er een met een verschil van 1.5 euro voor de UCD400; één van 500 VA en 1 van 400 VA.
Hoe makkelijk kan een leek, en dan bedoel ik mezelf zoiets bouwen. Ik zie op de PDF's aansluitdraden (niet erg veel) en op foto's van bestaande projecten gëisoleerde draden.

[johnrtd]

Beste Frank

Om volle uitsturing te krijgen (en gezien de verliezen in de UCD400) is het aan te bevelen om per kanaal een 500 VA transformator toe te passen.
Verder is het een goede zaak om serie-weerstanden (0,1 Ohm is voldoende) tussen de transformator en de gelijkrichter te plaatsen. Zie ook http://www.hawkaudio.be/tips.htm figuur 3.
Bij klasse-D heb je te maken met een hoogfrequent schakelsignaal. Dat signaal is in afgezwakte mate aan de uitgang aanwezig. Maar het verschijnt ook op de voedingslijnen. Om terugwerking naar het lichtnet (en naar je andere apparatuur) beter te onderdrukken heeft het zin om Pi-filtering toe te passen in de voeding. Dat kost dan een extra stel elco's en twee weerstanden, zie ook http://www.hawkaudio.be/downloads/D402.pdf.
De kwaliteit van de elco's in de voeding is ook belangrijk. Gebruik in elk geval elco's met een lage impedantie bij 100 kHz. Een waarde van 10.000 µF is voldoende.

John

[Ambior]

zie ook http://www.hawkaudio.be/downloads/D402.pdf.
De kwaliteit van de elco's in de voeding is ook belangrijk. Gebruik in elk geval elco's met een lage impedantie bij 100 kHz. Een waarde van 10.000 µF is voldoende.

John

Dag John, is de D402 nog (terug dus) verkrijgbaar?

[frank2627]

Beste Frank

Om volle uitsturing te krijgen (en gezien de verliezen in de UCD400) is het aan te bevelen om per kanaal een 500 VA transformator toe te passen.
Verder is het een goede zaak om serie-weerstanden (0,1 Ohm is voldoende) tussen de transformator en de gelijkrichter te plaatsen. Zie ook http://www.hawkaudio.be/tips.htm figuur 3.
Bij klasse-D heb je te maken met een hoogfrequent schakelsignaal. Dat signaal is in afgezwakte mate aan de uitgang aanwezig. Maar het verschijnt ook op de voedingslijnen. Om terugwerking naar het lichtnet (en naar je andere apparatuur) beter te onderdrukken heeft het zin om Pi-filtering toe te passen in de voeding. Dat kost dan een extra stel elco's en twee weerstanden, zie ook http://www.hawkaudio.be/downloads/D402.pdf.
De kwaliteit van de elco's in de voeding is ook belangrijk. Gebruik in elk geval elco's met een lage impedantie bij 100 kHz. Een waarde van 10.000 µF is voldoende.

John

Dag John,

sommige urinoirs hebben een ingebakken vlieg. Daar moet je op plassen om niet de boel rond te spetteren. Voor iemand die gewoon is in het zand of tegen een boom te zeiken, is dat zo uitgelegd waarom.

Ik leg mijn vraag naast je antwoord, ... van de vlieg snap ik maar wat je schrijft in relatie tot mijn vraag niet echt. Miss. is het krak, bonk erop en juist... en het ontbreekt me aan de nodige basiskennis om dat te zien.

Is er dan een verschil tussen 400 VA en 500 VA voor 1.5 euro bij Hypex.

Voldoen de voorstelde producten niet zie http://www.diyclassd.com/ ttz in hun configuratimodel; maw moet er nog bijkomende gesleuteld worden?

HR en HXG ... ?